1. Obszar Ochrony Ścisłej Białowieskiego Parku Narodowego

Zajmuje najlepiej zachowaną część Puszczy Białowieskiej, położoną na północ od Białowieży, w widłach rzek Hwoźnej i Narewki, gdzie przebieg procesów zachodzących w lesie nie jest regulowany lub modyfikowany przez człowieka. Największą atrakcją OOŚ jest wielka rozmaitość krajobrazów leśnych i bardzo duża liczba drzew o potężnych rozmiarach. Jest to najcenniejsza część Białowieskiego Parku Narodowego, w której zachowały się najstarsze drzewostany Puszczy Białowieskiej.
Wstęp do Obszaru Ochrony Ścisłej możliwy jest tylko z licencjonowanym przewodnikiem.

2. Rezerwat Pokazowy Żubrów

Położony jest w odległości 3 km od Białowieży, na północ od szosy Hajnówka - Białowieża w oddziale 425. Został utworzony w 1936 roku celem prowadzenia prac restytucyjnych nad konikami typu tarpana. Po II wojnie światowej wydzielono w nim zagrodę dla żubrów i udostępniono do zwiedzania turystom.
Obecnie w oddzielnych zagrodach prezentowane są ssaki kopytne Puszczy, a więc prócz żubrów także jelenie, sarny, dziki i łosie oraz koniki polskie typu tarpana, krzyżówki żubra z bydłem domowym, tzw. Żubronie oraz w osobnej wolierze wilki.
Rezerwat jest czynny w okresie letnim codziennie w godz. 9.00 - 17.00 (poza sezonem w godz. 9.00 - 16.00, w poniedziałki nieczynny).
Aby dostać się do Rezerwatu Żubrów należy skręcić się w prawo na trzecim kilometrze drogi Białowieża - Hajnówka (jadąc od Białowieży). Można też dojść pieszo Kładką "Żebra Żubra" (dł. ok. 4 km) od ulicy Zastawa bądź też od ulicy Krzyże żółtym szlakiem.

3. Muzeum Przyrodniczo-Leśne oraz Park Pałacowy

Park w typie ogrodu angielskiego założony został pod koniec XIX w. wg projektu Walerego Kronenberga przy pałacu rosyjskich carów, przyjeżdżających tu na polowania. Dla osiągnięcia szybszego efektu posadzono w parku od razu starsze drzewa. Na dnie doliny rzeki Narewki płynącej u podnóży parkowego wzgórza wykopano stawy, które urozmaicają krajobraz Parku. Na terenie Parku znajduje się szereg budynków z końca XIX w. m.in. obelisk upamiętniający łowy Augusta III Sasa w 1752 r., zabytkowy dworek z 1845 r. - obecnie siedziba Ośrodka Edukacji Przyrodniczej BPN-u.

W miejscu niegdysiejszego carskiego pałacu obecnie znajduje się Muzeum Przyrodniczo-Leśne Białowieskiego Parku Narodowego oraz Restauracja "Parkowa" (www.restauracjaparkowa.pl)

Muzeum Przyrodniczo-Leśne Białowieskiego Parku Narodowego jest wyjątkowo nowoczesnym obiektem tego typu. Zostało zaprojektowane przez grupę specjalistów w dziedzinie przyrody, architektury i sztuki, co zostało zauważone przez fachowców zajmujących się muzealnictwem. W swoich recenzjach twierdzą, że wystawa ta nie ustępuje awangardowym rozwiązaniom światowym.
Zgodnie z najnowszymi trendami, treści prezentowane są blokami problemowymi takimi jak: zbiorowiska leśne, drapieżniki, działalność człowieka itp. Wszystko jest eksponowane za pośrednictwem dioram, co pozwala wykorzystać środki ekspresyjnego przekazu - światło, dźwięk, przestrzeń. Zastosowane multimedialne rozwiązania w przekazie informacji pozwalają w ciekawy i przyjemny sposób zapoznać się z prezentowanymi zagadnieniami.
Architektura wnętrza oparta na planie spirali, ukształtowanie podłogi, przyciemnione światła, efekty dnia i nocy, odgłosy puszczy sprawiają, że po przekroczeniu progu wystawy wydaje się, że znajdujemy się w środku dziewiczego lasu. Dzięki przewodnikowi wrażenia zwiedzających uzupełniane są sporą porcją wiedzy o przyrodzie i zjawiskach zachodzących w Puszczy.
Czas spędzony w muzeum mija bardzo szybko, pozostawiając niezapomniane wrażenia.
Muzeum jest czynne codziennie w godz. od 9:00 do 16:00. Wstęp na ekspozycję stałą odbywa się wyłącznie z licencjonowanym przewodnikiem.

4. Obręb Ochronny Hwoźna - jest jednym z dwóch obrębów Białowieskiego Parku Narodowego.

Został on utworzony na bazie kompleksów leśnych przejętych z Lasów Państwowych w 1996 roku, kiedy BPN został poszerzony. OOH zajmuje powierzchnię 5158, 21 ha i jest podzielony na cztery obwody ochronne: Cupryki, Gruszki, Masiewo i Zamosze. Nazwa Obrębu pochodzi od malowniczej rzeczki Hwoźna, która przecina Park Narodowy oddzielając teren Obrębu Ochronnego Hwoźna od Obrębu Ochronnego Orłówka BPN.
Teren Obrębu jest w szeroki sposób udostępniony zarówno dla turystyki pieszej jak i rowerowej. Ponad 20 km szlaków pieszych i 14 km szlaków rowerowych ukazuje najciekawsze fragmenty tego zakątku Puszczy Białowieskiej. Liczne obiekty turystyczne, tj. wiaty, wieża widokowa czy punkty widokowe, ułatwiają zwiedzanie Obrębu i obcowanie z przyrodą. Po szlakach Obrębu turyści indywidualni mogą poruszać się bez przewodnika. Na teren Obrębu prowadzą 3 główne drogi wejściowe:

• od strony Narewki - dojście (lub dojazd) drogą Narewkowską, a później Morańską do składnicy Przed Kosym Mostem, gdzie znajduje się miejsce parkingowe i tablica informacyjna BPN
• od strony osady Zamosze (1 km od wsi Masiewo) - miejsce parkingowe, wiata turystyczna i tablica informacyjna BPN. Na skraju osady Zamosze znajduje się również ogólnie dostępne miejsce ogniskowe
• od strony wsi Stare Masiewo (na końcu drogi powiatowej) - miejsce parkingowe, wiata turystyczna i tablica informacyjna BPN.

Zapraszamy na szlaki:

• "Wokół Uroczyska Głuszec" - kolor czerwony; rozpoczyna się we wsi Stare Masiewo i prowadzi wokół uroczyska Głuszec. Liczy sobie 5,5 km długości.
• "Wilczy Szlak " - kolor zielony - bierze swój początek na skraju osady Zamosze, 1 km od wsi Stare Masiewo (dojście ze wsi Stare Masiewo czerwonym szlakiem). Szlak biegnie przez cały teren OO Hwoźna aż za Kosy Most i liczy sobie ponad 11 kilometrów.
• "Carska Tropina" - czarny szlak rozpoczynający się na składnicy przed Kosym Mostem. Liczy sobie 4 km długości. Szlak kończy się wiatą przy składnicy kolejki wąskotorowej, gdzie łączy się ze szlakiem niebieskim.

Wycieczki po ścieżkach edukacyjnych Leśnego Kompleksu Promocyjnego "Lasy Puszczy Białowieskiej"

Puszcza Białowieska jest od 8 listopada 1994 r. Leśnym Kompleksem Promocyjnym. Jako pierwszy tego typu obiekt funkcjonalny w Polsce wypełnia szczególną rolę we wdrażaniu i realizacji nowej polityki leśnej państwa. Jako najlepiej zachowany leśny obiekt, w którym zachowało się blisko 6 tys. ha lasów zbliżonych do naturalnych i w którym blisko 3,5 tys. ha objęto ochroną w postaci rezerwatów przyrody, poza obszarem Białowieskiego Parku Narodowego, jest doskonałym miejscem do prezentacji zadań nowoczesnego leśnictwa i metod ich wdrażania.
Nadleśnictwo Białowieża administruje centralną częścią Puszczy Białowieskiej o powierzchni 12 613 ha. Około 80% jego powierzchni zajmują lasy liściaste, a 20% bory iglaste. Blisko 1/3 powierzchni to trudno dostępne siedliska bagienne i podmokłe. Gospodarka leśna w związku z tym musi wykorzystywać i uwzględniać potencjał przyrodniczy, by przywracać naturalny charakter zniekształconych w przeszłości fragmentów Puszczy.

Najstarszymi w Polsce i polskich lasach ścieżkami edukacyjnymi są "Szlak Dębów królewskich i Książąt Litewskich" oraz "Żebra Żubra".

Szlak Dębów Królewskich

W odległości 6,5 km od Białowieży. Jest to ścieżka przyrodniczo-historyczna. Prowadzi wśród kilkudziesięciu dębów w wieku od 150 do 500 lat w uroczysku Stara Białowieża, którym nadano imiona władców Polski oraz Litwy. Wg legendy, miejsce to związane jest z pierwszym książęcym czy też królewskim dworem w Puszczy, a najstarsze dęby były posadzone prawdopodobnie jako święte drzewa Litwinów.
Inna legenda mówi, że dęby te polecił posadzić Zygmunt Stary.
Wędrując szlakiem, poznaje się historię Puszczy Białowieskiej, Litwy i Polski od XII do XVIII wieku.

Kładka "Żebra Żubra"

Pierwsza leśna ścieżka została wybudowana w latach 1978-1980 wg projektu leśniczego Jacka Wysmułka. Rosną przy niej pomnikowe drzewa. Ścieżka biegnie głównie przez podmokłe lasy oraz dawne zarastające łąki w dolinie Narewki. By ułatwić przejście, wybudowano groble i kładki. W uroczysku Knihiniówka znajduje się niewielka wiata. Ponieważ ścieżka prowadzi przez lasy gospodarcze, poznać można różne metody zagospodarowania lasu i ochrony czynnej przyrody w tka różnych warunkach przyrodniczo-leśnych. Na uwagę zasługują zabiegi służące uzyskaniu naturalnego odnowienia drzew oraz ich pielęgnacji.
Długość kładki - ok. 3,5 km, prowadzi od skansenu do Rezerwatu Pokazowego Żubrów, skąd powrót szlakami: żółtym "Puszczańskie Drzewa" lub zielonym.

Miejsce Mocy

Ścieżka przyrodnicza utworzona w 1996 r. Nazwa pochodzi od używanego w radiestezji określenia dla obszarów o pozytywnym promieniowaniu. W Puszczy jest kilka takich miejsc. To - położone w oddziale 495 B jest najlepiej poznane i specjalnie przygotowane dla turystów i wszystkich tych, których interesuje przeszłość. Wg niektórych badaczy są przesłanki, aby uznać ten obszar za miejsce kultu Prasłowian, bądź kultur przedsłowiańskich. Jedna z puszczańskich legend mówi o miejscu tajemnym, w którym zbierali się wtajemniczeni, by wykorzystując moc własną i kamieni specjalnie ułożonych w krąg odganiać złe moce i wszelkich wrogów. Przy ścieżce rośnie wiele drzew o ciekawym kształcie. Obficie występuje tu głóg oraz dzika jabłoń - wg niektórych badaczy jest to dowód na to, że funkcjonowało tu okresowe obozowisko pasterzy wypasających w XIX w. bydło w lesie. Niedaleko kamiennego kręgu jest zagłębienie wypełnione wodą. Przy ścieżce jest też ciekawy, wykonany przez współczesnych już ludzi betonowy pomnik z prawosławnym krzyżem oraz odciskiem ludzkiej stopy. Niektóre podania wiążą go z jakimś dziwnym wydarzeniem przy budowie kolei do Białowieży ponad 100 lat temu. Miejsce Mocy znajduje się w sąsiedztwie uroczyska Czerlon - wiecznego bagniska, w sąsiedztwie którego mieli swoje budy smolarze, węglarze i dziegciarze.

Krajobrazy puszczy

Ścieżka prezentuje fragment Polany Białowieskiej z terenami rolnymi, kopalnią żwiru, obszarami porolnymi poddanymi zalesieniu, fragmenty różnych typów siedliskowych lasu o różnym sposobie zagospodarowania, elementy zagospodarowania łowieckiego, fragmenty lasów naturalnych w rezerwacie "Wysokie Bagno" oraz dolinę rzeki Narewka. Nad rzeką odtworzono kładkę, w pobliżu wybudowano deszczochron. Początek ścieżki jest przy siedzibie Nadleśnictwa Białowieża, kończy się natomiast przy Ośrodku Edukacji Leśnej "Nadleśnictwo Jagiellońskie". Częściowo trasa ścieżki pokrywa się z czerwonym szlakiem.

Puszczańskie Drzewa

Ścieżka prowadzi przez lasy grądowe z okazałymi dębami, lipami, jesionami i sosnami z Białowieży przez Rezerwat Krajobrazowy im. W. Szafera do Pokazowego Rezerwatu Zwierząt. Długość ścieżki - 4 km. W tej części pokrywa się ona ze szlakiem żółtym.

Wycieczki po znakowanych szlakach turystycznych w Puszczy Białowieskiej (zaczynających się w Białowieży)

Białowieża - Hajnówka (zielony - 25 km) - szlak biegnie przez Rezerwat Krajobrazowy im. Władysława Szafera, który chroni florę i faunę Puszczy Białowieskiej oraz kurhany z X - XIII wieku. Szlak prowadzi do Rezerwatu Żubrów, w którym można zobaczyć zwierzęta żyjące w Puszczy. W połowie trasy szlak przecina szosę Białowieża - Hajnówka przechodząc przez Parking Zwierzyniec. Szlak kończy się w Hajnówce.

Białowieża - Topiło (żółty - 19 km) - szlak biegnie głównymi drogami puszczańskimi przez rezerwaty: "Podcerkwa", "Berezowo", "Olszanka Myśliszcze", "Michnówka". Chronią one przede wszystkim miejsca bytowania motyli dziennych i kraśników. Szlak kończy się w leśnej osadzie Topiło, gdzie znajduje się końcowy przystanek kolejki wąskotorowej, a także ciekawe miejsce na odpoczynek pod drewnianą wiatą. Wokół znajdujących się tam stawów poprowadzono ścieżkę edukacyjną "Leśne osobliwości".

Białowieża - Czerlonka - Osada Zwierzyniec (niebieski - 17 km) - szlak rozpoczyna się przy zabytkowym, drewnianym dworcu Białowieża Towarowa, prowadzi przez wsie Podolany I i Podolany II, do Ośrodka Edukacji Leśnej "Jagiellońskie". Dalej biegnie Trybem Jagiellońskim do Czerlonki, a stamtąd do Osady Zwierzyniec.

Białowieża - "Miejscami Pamięci Narodowej" (czerwony - 14 km) - szlak rozpoczyna się w Białowieży i biegnie przez całą miejscowość (ul. Waszkiewicza, ul. Tropinka, przez Park Dyrekcyjny, ul. Browska, ul. Wojciechówka). Częściowo pokrywa się ze ścieżką edukacyjną "Krajobrazy Puszczy". Następnie niedaleko zabytkowego dworca Białowieża  Towarowa  do  Ośrodka  Edukacji  Leśnej  "Jagiellońskie", i dalej przez wsie Podolany I i II docierając do Białowieży. Na trasie znajdują się miejsca martyrologii z okresu II wojny światowej: przy Drodze Browskiej - miejsce stracenia 22 mieszkańców Białowieży w dniu 14.08.1942 roku i 200 mieszkańców Hajnówki w dniu 24.12.1942 roku; Stara Żwirownia przy drodze z OEL "Jagiellońskie" w kierunku Podolan oraz przy ul. Granicznej niedaleko dawnego dworca PKP Białowieża Pałac.

Białowieża - Siemianówka (niebieski - 41 km) - szlak prowadzi przez Pogorzelce. Następnie biegnie przez uroczysko Stara Białowieża (znajduje się tutaj Szlak Dębów Królewskich). Szlak przebiega przez Gruszki, Babią Górę (znajduje się tam wieża widokowa). Szlak biegnie przez Obręb Ochronny Hwoźna. Kończy się w Siemianówce, gdzie znajduje się prawosławna cerkiew p. w. Św. Jerzego Zwycięzcy z XVIII wieku. Ciekawostką jest fakt, że wieś leży poniżej poziomu wody Zalewu Siemianówka i jest chroniona wałem przed zalaniem.

Białowieża - Narewka (żółty - 21 km) - trasa szlaku biegnie przez wieś Pogorzelce i Uroczysko Stara Białowieża (gdzie znajduje się Szlak Dębów Królewskich). Szlak prowadzi Drogą Narewkowską przez Janowo do Narewki.